Eðitim Öðretim Ýle Ýlgili Belgeler > Konu Anlatýmlý Dersler > Biyoloji Dersi Ýle Ýlgili Konu Anlatýmlar

SOLUNUM NEDÝR TANIMI ÖZELLÝKLERÝ SOLUNUM ÇEÞÝTLERÝ (BÝYOLOJÝ KONU ANLATIM)

Bütün canlýlarda oksijen alýp karbondioksit verme biçiminde görülen eyleme, soluk alýp vermeye solunum denir.

Solunum; sadece hücre içinde gerçekleþebilen reaksiyonlar dizisidir. Tek hücreli veya çok hücreli tüm canlýlarda enerji gerektiren reaksi­yonlar meydana geldiði için, solunum tüm canlý hücrelerde ortaktýr.

Tüm canlýlar solunum yaparlar. Canlýlarýn yaþamlarýný sürdürmek için ihtiyaç duyduklarý enerji, besinlerde depo edilmiþtir. Besinlerde depo edilen bu enerjinin açýða çýkarýlmasý için canlýnýn solunum yapmasý gerekir.

Canlýlar hareket, büyüme, geliþme, biyosentez, üreme gibi hayatsal faaliyetleri için enerji üretmek zorundadýr.

Canlýlarýn çoðu besinlerden enerji saðlamak için oksijen kullanýr. Canlýlarýn soluk alýp verme organlarý farklýlýk gösterir.

Karada yaþayan canlýlarýn çoðunluðunun soluk alýp verme organý akciðerlerdir.

Ýnsan, kirpi, fare, kuþ, yýlan, timsah, ergin kurbaða, kirpi gibi canlýlarda akciðer bulunur.

Su içerisinde yaþayan canlýlarýn çoðunluðunun soluk alýp verme organý solungaçlarýdýr.Bu canlýlar suda çözünmüþ oksijeni kullanýrlar.

Balýklarda, yavru kurbaðalarda solungaç bulunur.

Arý, çekirge gibi karada yaþayan böceklerde bulunan solunum organýdýr. Yapraklarýný dökmüþ bir aðaca benzer biçimde dallanmýþ borulardan oluþur.

Ýnsanlar ve hayvanlar oksijen gazýný içine çekip, karbondioksit gazýný dýþarý vererek solunum yaparlar.

Bitkilerde soluk alýp verme organý yapraklardýr.

Bitkiler gündüzleri karbondioksit alýp, oksijeni vererek, geceleri ise oksijen alýp karbondioksit vererek solunum yapar.

Solunum Çeþitleri:

1. Deri Solunumu

Vücut dýþ yüzeyini örten deri gaz deðiþimini saðlar. Alýnan oksijen iç dokulara difüzyonla ya da kanla taþýnýr. Bu solunumu yapan, yassý ve yuvarlak solucanlarda dolaþým sistemi ve kan yoktur. Toprak solucanlarýnýn tek katlý epitel dokudan ibaret derilerinde bulunan Goblet hücreleri çýkardýklarý mukoz salgýyla vücut yüzeyinin devamlý nemli kalmasýný saðlarlar.

Kurbaða ve semenderlerin erginlerinde esas solunum organý akciðerlerdir. Nemli olan deri gerekli oksijenin %25 inin (bilgi yelpazesi. com) alýnmasýný saðlar. Memelilerde de kýsmi deri solunumu vardýr. Ancak alýnan oksijenin oraný çok azdýr. (% 1 kadar)

2. Trake Solunumu

Eklembacaklýlardan Böcekler, Çok ayaklýlar, Bazý Kabuklular ve Araknitlerde trake solunumu görülür. Trakeler dokulardaki hücrelere kadar sokulmuþ borular sistemidir.

Trakeler O₂ yi doðrudan hücrelere taþýr. Bu hayvanlarýn kaný O₂ ve CO₂ taþýmada görev yapmaz. Bu nedenle kanlarýnda oksijen taþýyan solunum pigmentleri bulunmaz. Kanlarý renksizdir. Trakelere gaz giriþ çýkýþý vücut ve kanat hareketleri yardýmýyla saðlanýr.

3. Solungaç Solunumu

Suda yaþayan hayvanlarda görülür. Kurbaða larvalarý, deniz solucanlarý, bazý yumuþakçalar, kabuklular ve balýklarda bulunur. Solungaçlar suda çözünmüþ oksijeni alacak þekilde özelleþmiþ, yaprak veya tüy biçimindeki yapýlardýr.

Þekil : Solungaç

4. Akciðer Solunumu

Kurbaða ve Semenderlerin erginlerinde, Sürüngen, Kuþ ve Memelilerin tümünde görülür. Akciðer hacimleri ve yüzeyleri organizma gruplarýnýn enerji ihtiyacýna göre deðiþkenlik gösterir. Kuþlarýn solunum sisteminde akciðerler ve hava keseleri bulunur. Hava keseleri bazý kemiklerin içlerine kadar uzanýr. Kuþ akciðerlerinde alveol yoktur. Hava keseleri hava depolar ve körük gibi fonksiyon yapar. Kuþlarýn kemik boþluklarý hava taþýr. Bu yapý sayesinde kuþlar yükseklerde çok rahat uçabilirler.

>>>TIKLAYIN<<<

“BÝYOLOJÝ DERSÝ ÝLE ÝLGÝLÝ TEST SORULARI, SORU BANKASI”
SAYFASINI GÖRMEK ÝSTERSENÝZ

>>>TIKLAYIN<<<

“BÝYOLOJÝ DERSÝ ÝLE ÝLGÝLÝ YAZILI SORULARI”
SAYFASINI GÖRMEK ÝSTERSENÝZ

>>>TIKLAYIN<<<

“KONU ANLATIMLI DERSLER” SAYFASINA GERÝ DÖNMEK ÝÇÝN

>>>TIKLAYIN<<<